اثربخشی رویکرد واقعیت درمانی به شیوه گروهی بر نشانگان ضربه عشق
اثربخشی رویکرد واقعیت درمانی به شیوه گروهی بر نشانگان ضربه عشق |
![]() |
دسته بندی | پژوهش |
فرمت فایل | doc |
حجم فایل | 350 کیلو بایت |
تعداد صفحات فایل | 166 |
اثربخشی رویکرد واقعیت درمانی به شیوه گروهی بر نشانگان ضربه عشق
چکیده
مطالعه حاضر با هدف بررسی اثربخشی واقعیت درمانی گروهی بر بهبود نشانگان ضربه عشق انجام شد. این مطالعه، یک مطالعه کاربردی و از نوع نیمه آزمایشی به صورت پیشآزمون، پسآزمون با یک گروه آزمایش (مداخله) و یک گروه کنترل است. پس از انتشار اعلامیه در دانشگاه فردوسی مشهد، 40 نفر برای مشاوره گروهی ابراز تمایل نمودند که از بین آنها 20 نفر از افرادی که ملاکهای ورود به پژوهش را داشتند، برای مطالعه انتخاب شدند. سپس 10 نفر به شیوه تصادفی درگروه آزمایش و 10 نفر برای گروه کنترل قرار گرفتند و در جلسات واقعیت درمانی گروهی طی 8 جلسه 120 دقیقهای در طول 5 هفته که در کلینیک دانشکده علوم تربیتی دانشگاه فردوسی برگزار میشد، شرکت کردند. قبل از شروع جلسات، برای اعضای گروه آزمایش یک جلسه توجیهی و طی آن توضیحاتی کلی در مورد گروه درمانی ارائه شد. همچنین از شرکت کنندگان خواسته شد تا پرسشنامههای افسردگی بک (II-BDI)، ضربه عشق (LTI) و نشانگان ضربه عشق (LTSI) را تکمیل کنند. دادهها پس از گردآوری با استفاده از نرم افزار آماری Spss18 و روشMancova مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. تحلیل نتایج با استفاده از آزمون آماری تحلیل کواریانس انجام شد که نشان داد واقعیت درمانی گروهی به طور معناداری (05/0p<) میتواند از شدت نشانگان ضربه عشق (013/0) و افسردگی (410/0) مراجعان بکاهد. این پژوهش نشان میدهد که نشانگان ضربۀ عشق شدید را باید به عنوان کانون توجه بالینی در نظر گرفت. هم چنین تحلیل نتایج این مطالعه نشان داد که واقعیت درمانی گروهی در بهبود نشانگان ضربه عشق تاثیر مثبت دارد و به خوبی میتواند از شدت نشانگان ضربه عشق بکاهد.
کلیدواژه: نشانگان ضربه عشق؛ واقعیت درمانی گروهی؛ عشق
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
فهرست مطالب
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1- مقدمه 10
1-2- بیان مساله 11
1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش 14
1-4- اهداف پژوهشی 15
1-4-1- هدف کلی پژوهش: 15
1-4-2- اهداف فرعی پژوهش: 15
1-5- فرضیهها 16
1-5-1- فرضیه اصلی پژوهش 16
1-5-2- فرضیههای فرعی پژوهش 16
1-6- تعریف نظری و عملیاتی متغیرها 17
1-6-1- تعریف نظری متغیرها 17
1-6-2- تعریف عملیاتی متغیرها 17
فصل دوم: موضع گیری های نظری و یافته های پژوهشی در خصوص موضوع
2-1- موضع گیریهای نظری در خصوص نشانگان ضربهی عشق 20
2-1-1- مفهوم عشق 20
2-1-2- انواع عشق 21
2-1-3-آسیبهای عشق 23
2-1-4- مفهوم سوگ 24
2-1-5-سوگ نابهنجار 25
2-1-6- سوگ واری بهنجار 28
2-1- 7- نشانگان ضربه عشق 32
2-1- 8- علائم نشانگان ضربه عشق 34
2-1-9- چهار ویژگی کلیدی نشانگان ضربه عشق 35
2-1-10- انواع متفاوت نشانگان ضربه عشق 38
2-1-10-1- نشانگان حاد ضربه عشق 38
2-1-10-2- نشانگان ضربهی عشق مزمن 40
2-2- موضع گیریهای نظری در خصوص واقعیت درمانی 43
2-2-1- مفاهیم بنیادی در دیدگاه واقعیت درمانی 43
2-2-1-1- نظریه شخصیت گلاسر 43
2-2-1-2- نظریهی انتخاب 44
2-2-1-3- عناصر و مولفههای اصلی نظریه انتخاب 46
2-2-1-4- نیازهای اساسی 46
2-2-1-5- رفتار کلی 51
2-2-1-6- دنیای مطلوب 52
2-2-1-7- هویت موفق در برابر هویت ناموفق 53
2-2-1-8- اهداف واقعیت درمانی 54
2-2-1-9- فرآیند واقعیت درمانی 55
2-2-1-10- روشهای واقعیت درمانی گروهی 56
2-3- موضع گیریهای نظری در خصوص گروه درمانی 61
2-3-1-تعریف رواندرمانی گروهی 61
2-3-2- انواع گروهها 61
2- 3-3- مزایای روان درمانی گروهی 64
2-3-4- عوامل درمان بخش در گروه درمانی 64
2-3-5- واقعیت درمانی و مشاوره گروهی 68
2-3-6- مداخلهی گروهی مبتنی بر واقعیت درمانی و نظریه انتخاب 68
2-4- یافتههای پژوهشی در خصوص موضوع 79
2-4-1- پژوهشهای داخلی 79
2-4-2- یافتههای خارجی 85
2-4-3- نتیجه گیری 89
فصل سوم: فرایند روش شناختی
3-1- روش پژوهش 91
3 -2- جامعه آماری ، اندازه و روش نمونه گیری 91
3-2-1- جامعه آماری 91
3-2-2- اندازه و روش نمونه گیری 92
3-3- ابزار گردآوری دادهها و توصیف ابزار 93
3-3-1- پرسشنامه نشانگان ضربۀ عشق (LTSI) 93
3-3-1- 1- شیوه نمره گذاری و پایایی و روایی 93
3-3- 2- پرسشنامه ضربه عشق (LTI) 93
3-3- 2-1- - شیوه نمره گذاری و پایایی و روایی 94
3-3-3- پرسشنامه افسردگی بک (II-BDI) 94
3-3- 3-1- روش اجرا، روش نمره گذاری، اعتبار و رواییپرسشنامه افسردگی بک (II-BDI) 94
3-3-4- مقیاس ارزیابی عملکرد کلی (GAF) 95
3-4- روش اجرای پژهش 95
3- 5- روش تجزیه و تحلیل دادهها 96
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- بررسی جمعیت شناختی 98
4-2- بررسی توصیفی اطلاعات 99
4-3- تجزیه و تحلیل استنباطی فرضیههای تحقیق 103
4-2-1- نتایج مربوط به فرضیه اول 104
4-2-2- نتایج مربوط به فرضیه اول 104
4-2-3- نتایج مربوط به فرضیه سوم 106
4-2-4- نتایج مربوط به فرضیه چهارم 107
4-2-6- نتایج مربوط به فرضیه ششم 109
4-2-7- نتایج مربوط به فرضیه هفتم 110
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1- بحث و تبیین فرضیهها 112
5-1-1- فرضیه اول 112
5-1-2- فرضیه دوم 114
5-1-3- فرضیه سوم 115
5-1-4- فرضیه چهارم 116
5-1-5- فرضیه پنجم 117
5-1-6- فرضیه ششم 118
5-1-7- فرضیه هفتم 120
5-2- نتیجه گیری نهایی 122
5-3- پیشنهادات 123
5-4- محدودیتهای تحقیق 123
منابع و مآخذ 124
پیوستها 136
فهرست نمودارها
نمودار 2-1- نشانگان ضربه ی عشق........................................................................................................................................39
نمودار 2-2- نشانگان ضربه ی عشق مزمن و تداوم نشانه ها.............................................................................................40
نمودار 2-3- نشانگان ضربه ی عشق مزمن و فروکش علائم و تشدید مجدد................................................................ 41
نمودار 2-4- نشانگان ضربه ی عشق تأخیری........................................................................................................................ 42
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1- مرحله اول: مقدماتی ........................................................................ 71
جدول2 -2- مرحله 2: مرحله کار........................................................................... 74
جدول 2-3: مرحله 3: مرحله فعال ...................................................................... 76
جدول 2-4: مرحله 4: مرجله تحکیم و اختتام ............................................. 78
جدول 4-1: ویژگیهای جمعیت شناختی گروه آزمایش .................................. 98
جدول 4-2: ویژگیهای جمعیت شناختی گروه کنترل....................................... 99
جدول 4-3: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون LTI (ضربهی عشق) .................................................................................. 99
جدول4-4: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون LTSI (نشانگان ضربه عشق) .............................................................. 100
جدول4-5: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون خرده مقیاس شناختی آزمون LTSI (نشانگان ضربه عشق)..... 101
جدول4-6: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون خرده مقیاس احساسی آزمون LTSI (نشانگان ضربه عشق)..... 101
جدول4-7: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون خرده مقیاس رفتاری آزمون LTSI (نشانگان ضربه عشق) .. 102
جدول 4-8: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون BDI (افسردگی بک) .............................................................................. 102
جدول4-9: شاخصهای توصیفی مربوط به دادههای حاصل از اجرای پیش آزمون و پس آزمون GAF (شاخص کلی عملکرد)................................................................. 103
جدول 4-10: مقایسه پس آزمون شدت نشانگان ضربهی عشق (LTI) در دو گروه............................................................................................................................................... 104
جدول 4-11: مقایسه پس آزمون نمرات مقیاس کلی پرسشنامه نشانگان ضربه عشق ( (LTSI در دو گروه ....................................................................................... 105
جدول 4-12: مقایسه پس آزمون نمرات خرده مقیاس شناختی پرسشنامه نشانگان ضربه عشق (LTSI) در دو گروه با کنترل اثر پیش آزمون...................... 106
جدول 4-13: مقایسه پس آزمون نمرات خرده مقیاس احساسی پرسشنامه نشانگان ضربه عشق (LTSI) در دو گروه با کنترل اثر پیش آزمون .................... 107
جدول 4-14: مقایسه پس آزمون نمرات خرده مقیاس احساسی پرسشنامه نشانگان ضربه عشق (LTSI ) در دو گروه با کنترل اثر پیش آزمون.................... 108
جدول 4-15: مقایسه پس آزمون افسردگی (BDI-II) در دو گروه با کنترل اثر پیش آزمون ..................................................................................................................... 109
جدول 4-16: مقایسه پس آزمون شاخص کلی عملکرددر دو گروه با کنترل اثر پیش آزمون......................................................................................................................... 110
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
فصل اول
کلیات پژوهش
1-1- مقدمه
عشق به اشکال گوناگون از راه میرسد، نوعی از خود بیخودی وسواس گونه و ذهنیتی افسون شده که تمامی زندگی فرد را در تصرف خود در میآورد؛ معمولا تجربه چنین حالتی باشکوه است، ولی مواقعی هم هست، که شیدایی و از خود بی خودی، بیش از آنکه لذت بیافریند، پریشانی میآورد. اگر عشق تنها یک ویژگی حقیقی داشته باشد، این است که هرگز نمیماند. ناپایداری بخشی از ماهیت شیدایی عشق است (یالوم[1]، 1388). هرچند فقدان عموما به از دست دادن یک ابژه عشقی[2] به دنبال مرگ یا بیماری در نظر گرفته میشود، اما گاهی فقدان بدون مرگ ابژه عشقی نیز رخ میدهد و فرآیند سوگ تجربه میشود (هاروی و میلر[3]، 2000). یکی از شایعترین و عمیقترین تجربههای فقدان و سوگ، ناکامی ناشی از فروپاشی روابط رومانتیک و عمدتاً عشق رومانتیک میباشد. مسالهای که در تاریخ ادبیات آشکار و انکارناپذیر، اما به همان اندازه در تاریخ ادبیات پژوهشی، مبهم و کم رنگ است. این در حالی است که تجربه فرایند سوگ ناشی از فروپاشی روابط رومانتیک، مانند فرایند سوگ در دیگر انواع فقدان است (لوکوت[4]، 2007؛ هاروی و میلر، 2000؛ به نقل از دهقانی، 1389). جدایی از عشق در دوران جوانی یکی از بزرگ ترین ضربههایی است که میتواند برای افراد اتفاق بیفتد. در این دوران وقتی از افراد خواسته شد، حوادث ناسازگار و ناگوار زندگی خود را یادآوری کنند، در بیشتر موارد یکی از شایعترین پاسخها، پریشانی رابطه یا اتمام رابطه عاشقانه در حال ظهور بود (اکبری و همکاران، 1391).
پیامد عشق ناکام معمولا بین 6 ماه تا دو سال به شکل آزار ذهنی تجربه میشود. البته همه به یک اندازه رنج نمیبرند، چگونگی واکنش افراد نسبت به جدایی به عوامل زیادی بستگی دارد، از جمله خودپنداره، سنجش واقعیت و هوش هیجانی. برخی افراد دلبستگی قطعی مانند کودکان پیدا میکنند و مقابل عدهای برای غلبه نسبتا سریع به شکست عشق انعطافپذیری دارند (سمنژاد و همکاران، 1390). ﭘﺎرﻛﺲ (2006؛ به نقل از دهقانی، 1389) در ﺑﺮرﺳﻲﻫﺎی ﺧﻮد ﺑﻪ اﻳﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ رﺳﻴﺪ ﻛﻪ از دﺳﺖ دادن اﺑﮋه ﻋﺸﻘﻲ در دوره ﺟﻮاﻧﻲ ﻳﻜﻲ از ﺑﺰرﮔﺘﺮﻳﻦ ﺿﺮﺑﻪهاﻳﻲ اﺳﺖ ﻛﻪ ﻣﻲﺗﻮاﻧﺪ ﺑﺮای اﻓﺮاد اﺗﻔﺎق ﺑﻴﻔﺘﺪ. همهی ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ، اﻣﻴﺪﻫﺎ و روﻳﺎﻫﺎی فرد ﻓﺮو ﻣﻲپاشد. ﺗﻤﺎﻣﻲ دﻧﻴﺎی او رﻧﮓ ﻣﻲﺑﺎزد و ﺑﺎ ترسی ﺑﺮای ورود ﺑﻪ دﻧﻴﺎی ﺟﺪﻳﺪ و ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺧﻮد ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﻲشود ﻫﺮﭼﻨﺪ ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی زﻳﺎدی ﺑﺮ روی ﺳﻮگ ﻧﺎﺷﻲ از ﻣﺮگ اﻧﺠﺎم ﺷﺪه، اﻣﺎ ﻣﻲﺗﻮان ﮔﻔﺖ ﻛﻪ ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﻣﺤﺪودی ﺑﺮ روی ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻓﺮوﭘﺎﺷﻲ رواﺑﻂ ﻋﺸﻘﻲ و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﻧﺎﺷﻲ از آن ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ، در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺮاوان، ﺑﺨﺼﻮص در دوران نوجوانی و ﺟﻮاﻧﻲ ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﻲﺷﻮد و ﭘﻴﺎﻣﺪﻫﺎی ﮔﺴﺘﺮدهای ﺑﺮای زﻧﺪﮔﻲ ﺷﺨﺺ در ﺑﺮدارد، بنابراین لازم است که تحقیقات بیشتری در این زمینه صورت گیرد.
1-2- بیان مساله
بسیاری از اوقات عشق آنگونه میآید که کمتر انتظار آن را داریم. در این موقعیت، آنچه انجام میشود، فقط برخورد با فردی است که با تصویر ما از محبوب منطبق میشود، تصویری که همگی در عوالم مطلوب خویش داریم. در واقع وقتی از آن طرف توافقی دیده میشود، عشق آغاز میشود. اما گاهی این توافق به هم میخورد و جدایی صورت میپذیرد (گلاسر[5]، 1390). جدایی از عشق میتواند برای هر فردی ضربهای بزرگ محسوب شود و تبدیل به یکی از غم انگیز ترین حادثهها و تلخ ترین دوران زندگی فردشود، اما باید پذیرفت که ناپایداری بخشی از ماهیت شیدایی عشق است (یالوم، 1388).
یکی از شایعترین و عمیقترین تجربههای فقدان و سوگ ناکامی ناشی از فروپاشی روابط رومانتیک و عمدتاً عشق رومانتیک میباشد. ﻣﺴﺎﻟﻪای ﻛﻪ در ﺗﺎرﻳﺦ ادﺑﻴﺎت آﺷﻜﺎر و اﻧﻜﺎرﻧﺎﭘﺬﻳﺮ، اﻣﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺎن اﻧﺪازه در ﺗﺎرﻳﺦ ادﺑﻴﺎت ﭘﮋوﻫﺸﻲ، ﻣﺒﻬﻢ و ﻛﻢرﻧﮓ اﺳت.
1. yalom
2. Love object
3. Harvey & Miller
4. Luquet
1. Glasser